Aktualności

Pokonałem COVID, ale wciąż źle się czuję: z jakimi problemami zmagają się „ozdrowieńcy”?


Pokonałem COVID, ale wciąż źle się czuję: z jakimi problemami zmagają się „ozdrowieńcy”?

W grudniu 2019 roku w populacji ludzi pojawił się nowy koronawirus 2019-nCoV, który stał się przyczyną pandemii.

Koronawirus zespołu ostrej niewydolności oddechowej (SARS-CoV-2) zainfekował ponad 91 milionów ludzi na całym świecie, a WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) odnotowała ponad 2 miliony zgonów (dane ze stycznia 2021). W Polsce oficjalne dane podają ponad 1,5 mln zakażonych i ponad 39 tys. przypadków śmiertelnych.

COVID-19 to ostra choroba zakaźna wywołana wirusem SARS-COV-2. Ma ona charakter wielonarządowy i nie ogranicza się jedynie do płuc. Większość chorych nie wymaga hospitalizacji. U około 13,8% odnotowuje się ciężki przebieg zakażenia, a 6,1% wymaga pobytu na Oddziale Intensywnej Terapii (OIT) z powodu zespołu ostrej niewydolności oddechowej – ARDS. Większość chorych przyjmowanych na OIT ma niewydolność wielonarządową, w tym ARDS (67%), ostre uszkodzenie nerek (29%), uszkodzenie serca (23%) i zaburzenia czynności wątroby (29%).

Z jakimi problemami zmagają się osoby po przebyciu COVID-19?

Coraz więcej lekarzy zwraca uwagę na kolejne zagrożenie związane z pandemią koronawirusa. Dotyczy ono tzw. ozdrowieńców, czy osób, które przeszły zakażenie. Większość pacjentów wraca do pełni zdrowia w ciągu kilku tygodni. Są jednak osoby, które pokonały COVID-19, ale wciąż odczuwają różnego rodzaju dolegliwości. Co ciekawe problem ten dotyczy nawet osób, u których miał miejsce łagodny przebieg infekcji).

Badania pokazują, że chorzy opuszczający szpitale (tzw. ozdrowieńcy) zmagają się z wieloma dolegliwościami, istotnie upośledzającymi ich codzienne funkcjonowanie i ograniczającymi ich aktywność w życiu społecznym i zawodowym. Co istotne zmiany utrzymują się nawet do kilku miesięcy lub nawet dłużej i istotnie wpływają na jakość życia chorych.

Dotychczasowe doniesienia naukowe wskazują, że część chorych, którzy przebyli COVID-19 bez konieczności hospitalizacji również zgłasza dokuczliwe objawy, wpływające na ich codzienne funkcjonowanie i aktywność, w tym m.in. aktywność zawodową. Dotyczy to również osób młodych i bez dodatkowych obciążeń chorobowych. Wśród zdrowych dotąd osób w wieku 18-34 lata co piąta nie powróciła do normalnego stanu zdrowia w czasie do 4 tygodni po COVID-19.

Objawy pojawiające się u „ozdrowieńców” obejmują przede wszystkim:

- obniżoną tolerancję wysiłku fizycznego (u ponad 55% „ozdrowieńców”),

- zmniejszenie siły mięśniowej (u ponad 30%),

- duszność (u ponad 40%),

- przewlekłe zmęczenie (u ponad 60%),

- bóle głowy (38%),

- kaszel (29%),

- sztywność klatki piersiowej (30%).

Do pozostałych objawów, które mogą utrzymywać się po COVID-19 należą: zaburzenia funkcji poznawczych (problemy z pamięcią i koncentracją), tzw. „brain fog” – mgła mózgowa, problemy ze snem, palpitacje serca, bóle stawowe, uczucie niepokoju, depresja, objawy ze strony układu pokarmowego (bóle brzucha, biegunka, utrata apetytu), ból głowy, kaszel, utrzymująca się utrata węchu i smaku.

Każdego dnia media informują o kolejnych „ozdrowieńcach”. Oficjalne dane mówią o ponad 1,3 mln osób w Polsce. W rzeczywistości szacuje się, że jest ich znacznie więcej. Niestety część z tych osób boryka się z różnymi, wspomnianymi powyżej problemami. Warto zauważyć, że mogą one trwać od kilku do nawet kilkunastu tygodni.

Ze względu na długość utrzymujących się objawów, wyróżniamy następujące postaci COVID-19:

1. Ostry COVID-19 (acute COVID-19) – dolegliwości i objawy COVID-19 trwające do 4 tygodni.

2. Przedłużający się objawowy COVID-19 (ongoing symptomatic COVID-19) – dolegliwości i objawy COVID-19 trwające od 4 do 12 tygodni.

3. Zespół post-COVID-19 (post-COVID-19 syndrome) – dolegliwości i objawy, które rozwijają się w trakcie lub po COVID-9 i trwają >12 tygodni oraz nie wynikają z innego rozpoznania.

Na Oddział Rehabilitacji Neurologicznej Brzeskiego Centrum Medycznego pierwsi pacjenci z zespołem post COVID-19 trafili w maju 2020 roku i z każdym tygodniem liczba pacjentów zmagających się z dolegliwościami po COVID-owymi wzrastała – mówi Dariusz Banik, Kierownik Oddziału Dziennego Rehabilitacji i Działu Rehabilitacji Leczniczej w Brzeskim Centrum Medycznym. Obecnie około 1/3 wszystkich pacjentów rehabilitujących się na oddziale to pacjenci, którzy przebyli ciężki lub krytyczny COVID-19.

Są to pacjenci, u których doszło do niewydolności wielonarządowej, w tym do uszkodzenia układu nerwowego, na tle pozapalnym.

Zauważyliśmy również, że zaczyna przybywać pacjentów zmagających się z objawami po COVID-owymi na Oddziale Rehabilitacji Ogólnoustrojowej Dziennej i Fizjoterapii Ambulatoryjnej.

Najczęstszymi problemami, z którymi zgłaszają się pacjenci, są: nietolerancja wysiłku fizycznego, przewlekłe zmęczenie, przewlekła duszność oddechowa, kaszel, ból mięśni, problemy ze snem i koncentracją.

Wszyscy pacjenci objęci są specjalnym programem treningowym. Integralną częścią rehabilitacji jest edukacja pacjenta, która zawiera:

- Strategie radzenia sobie ze zmęczeniem,

- strategie radzenia sobie z dusznością,

- strategie radzenia ze stresem i niepokojem,

- strategie na problemy z koncentracją i problemy z pamięcią,

- oraz zalecenia treningu fizycznego.

Z wytycznych brytyjskiego National Institute for Health and Care Excellence (NICE) wynika, że część objawów, które pojawiły się po zakażeniu koronawirusem SARS-COV-2 ustępuję po 4 tygodniach. Kaszel i uczucie duszności powinny natomiast ulec wyraźnemu zmniejszeniu w czasie 6 tygodni. Po 3 miesiącach od wyzdrowienia większość objawów powinna ustąpić. Może pozostać jedynie uczucie zmęczenia. Całkowitego wycofania objawów możemy oczekiwać do 6 miesięcy. Warto jednak wiedzieć, że u osób, które miały przebieg krytyczny COVID-19 część objawów może utrzymywać się nawet do roku.

Osoby, które przebyły COVID-19, a u których pojawiły się NOWE poniższe objawy, powinny ZGŁOSIĆ SIĘ DO LEKARZA.

- Obrzęk kończyn dolnych lub górnych,

- ból w klatce piersiowej,

- silna duszność,

- nagłe pogorszenie tolerancji wysiłkowej,

- krwioplucie,

- utrata masy ciała/ brak apetytu,

- uczucie kołatania serca.

Pacjenci, u których doszło do ciężkiego przebiegu COVID-19, mogą odnieść korzyści z fizjoterapii. Krajowa Izba Fizjoterapeutów przygotowała we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO) broszurę „Wsparcie w samodzielnej rehabilitacji po przebyciu choroby związanej z COVID-19”. Można ją znaleźć pod linkiem:

https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/333818/WHO-EURO-2020-855-40590-54773-pl.pdf?sequence=2&isAllowed=y

W broszurze przedstawiono podstawowe ćwiczenia oraz porady dla osób dorosłych, które doświadczyły poważnego pogorszenia stanu zdrowia i zostały przyjęte do szpitala z rozpoznaniem infekcji COVID-19. Zawiera ona informacje dotyczące następujących zagadnień:

- Postępowanie w przypadku duszności,

- ćwiczenia fizyczne po opuszczeniu szpitala,

- postępowanie w razie problemów z głosem,

- porady dotyczące przyjmowania pokarmów, płynów oraz przełykania,

- postępowanie w razie problemów ze skupieniem uwagi, pamięcią oraz logicznym myśleniem,

- radzenie sobie z codziennymi aktywnościami,

- radzenie sobie ze stresem oraz wahaniami nastroju,

- kiedy należy skontaktować się z personelem medycznym.

Artykuł powstał we współpracy z Dariuszem Banikiem, Kierownikiem Oddziału Dziennego Rehabilitacji i Działu Rehabilitacji Leczniczej w Brzeskim Centrum Medycznym.

Fundacja Rozwój

115 views