Brzeg
Powiat brzeski

Brama Odrzańska przeniesiona?


Znajdująca się w Parku Nadodrzańskim brama obronna to ostatnia pamiątka po dawnych fortyfikacjach. Pochodzi z czasów gdy Brzeg był twierdzą i wchodziła w skład bastionu strzegącego zamek od strony Odry. Początkowo znajdowała się ona w pobliżu dzisiejszego mostu Piastowskiego. Od chwili zakończenia jej budowy aż do roku 1844 cały ruch między miastem, a mostem odbywał się właśnie przez Bramę Odrzańską.

Budowla ta została wzniesiona w 1595 roku za panowania księcia Joachima Fryderyka, który rządził w latach 1586 – 1602. Książę okazał się nie tylko dobrym gospodarzem, ale również strategiem. Pragnął on zmodernizować fortyfikację, czyniąc Brzeg łatwiejszym do obrony.

Dr Jan Majewski w książce ,,Tradycje Militarne Brzegu” pisze Za panowania Joachima Fryderyka nie tylko modernizowano obwarowania miejskie, ale postanowiono wzmocnić pod względem obronnym zamek. Miał to już na względzie książę Jerzy II, budując między zamkiem a Odrą bastion. Grząskość gruntu spowodowała jednak osiadanie tego obiektu, a co za tym idzie osłabienie konstrukcji i w konsekwencji jego rozbiórkę…

… Bastion został osadzony na solidnych fundamentach ze strzelińskiego granitu. Wyposażono go w baterię armat, a ponadto znajdowało się w nim miejsce do ćwiczeń artyleryjskich. Kamiennymi schodami schodziło się do kazamat i pomieszczeń dla załogi.

Przez wały bastionu, w kierunku mostu, przebito przejazd. Zdobiła go wielka, kamienna, Brama Odrzańska.

Wiek XIX przyniósł kres jej świetności. Wraz z wejściem do miasta wojsk napoleońskich Brzeg stracił swoje znaczenie obronne. Na rozkaz Napoleona rozebrano miejskie umocnienia. Bramie Odrzańskiej jednak udało się uniknąć tego losu. Stała ona na dotychczasowym miejscu prawie do końca stulecia.

W roku 1812 teren dotychczasowej twierdzy stał się własnością miasta. Planty miejskie powstałe z inicjatywy władz miejskich zajęły miejsce dotychczasowych fortyfikacji. Ich charakterystyczny zygzakowaty kształt zdradza dawne położenie fosy i bastionów. W drugiej połowie XIX wieku powstały trzy parki: Park Chrobrego (1866), Park Centralny (1870) i Park Nadodrzański (1890). Brama Odrzańska po jej wcześniejszym rozebraniu znalazła miejsce w ostatnim z tych parków. Było to w roku 1895. Stoi tam nadal i jest jedną z atrakcji turystycznych Brzegu.

Napis nad bramą głosi Verbum Domini manet in aeternum (z łac. Słowo Pana trwa na wieki). Jest dla nas przesłaniem z dawnych czasów.

Janusz Pasieczny

Źródło:

Dr Jan Majewski ,,Tradycje Militarne Brzegu” / Starostwo powiatowe w Brzegu 2013

Monika Ewa Adamska ,,Zabytkowe planty miejskie w Brzegu”

742 views