Aktualności
Historia

Dlaczego ulica Długa jest długa?


Struktura urbanistyczna wielu miast była kształtowana przez setki lat. Wpływ na to miały warunki osadnicze, lokacje, katastrofy naturalne, wojny lub pieczołowicie planowane założenia urbanistyczne. Z tych powodów wielką popularnością cieszy się np. Rzym, w którego topografii wyraźnie widać jak zmieniało się to miasto na przestrzeni wieków. W Paryżu podziwiane są dziewiętnastowieczne Pola Elizejskie, w Wiedniu Ring a w Warszawie socrealistyczna Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa. Brzeg nie posiada tak potężnych układów urbanistycznych jak stolice państw europejskich, ale ma jedną bardzo charakterystyczną ulicę. Jest nią znajdująca się na starym mieście ulica Długa. Dlaczego jest długa?

 Ulica Długa jest szersza od innych ulic znajdujących się na terenie starego miasta i ciągnie się przez całą jego długość. Jeden jej koniec znajduje się w miejscu dawnej bramy Starobrzeskiej (dziś skrzyżowanie ulicy Długiej z Bolesława Chrobrego) a drugi przy dawnej bramie Wrocławskiej (dziś wschodnia część Placu Bramy Wrocławskiej). Tym samym łączy wschodni i zachodni kraniec dawnego miasta. W ciągu setek lat przy ulicy Długiej wzniesione zostały ważne dla Brzegu obiekty, takie jak parafialny kościół św. Mikołaja i gimnazjum książęce.

Zabudowa ulicy Długiej między dzisiejszą ulicą Lekarską i Emilii Plater na rysunku autorstwa Friedricha Bernharda Wernera z około 1750 roku.
Zabudowa ulicy Długiej z około 1750 roku.

Początki tej charakterystycznej ulicy są starsze od samego Brzegu. W okresie przedlokacyjnym przez obszar dzisiejszego starego miasta przebiegały dwa szlaki handlowe. Jeden ciągnął się z południa na północ a drugi ze wschodu na zachód. Odpowiednie warunki geograficzne oraz skrzyżowanie traktów komunikacyjnych dało impuls do powstania na tym terenie osad, które z biegiem lat zostały przekształcone w miasto. Przebiegający przez Brzeg szlak handlowy ze wschodu na zachód był znany w Europie jako Via Regia.

            Via Regia w dosłownym tłumaczeniu oznacza Drogę Królewską i nie jest to przypadek, gdyż tylko król sprawował nad nią pieczę. Była to arteria służąca wymianie i niosąca postęp, droga nieustannego transferu ludzi, towarów, sztuki i idei. Miasta leżące przy niej posiadały połączenia nie tylko z sąsiednimi ośrodkami, ale i z wieloma regionami na terenie całej Europy. Do grona miast, przez które przebiegała zaliczyć można m.in.: Santiago de Compostela, Bordeaux, Orlean, Paryż, Frankfurt nad Menem, Lipsk, Wrocław, Kraków, Lwów, Kijów, Smoleńsk, Moskwę.

Ten przechodzący przez Śląsk ważny szlak handlowy został wciągnięty w obręb założonego w 1248 roku Brzegu. Adaptacja fragmentu traktu do układu urbanistycznego średniowiecznego miasta spowodowała, że powstała wyróżniająca się długością i szerokością ulica. Ze względu na swoje wymiary nazwano ją ulicą Długą. Nie prowadziła jednak bezpośrednio do Rynku, przez który z czasem zaczęła biec główna oś komunikacyjna Brzegu. Z tego powodu ulica Długa pod względem ważności ustąpiła miejsca dzisiejszej ulicy Mikołaja Reja (dawniej Opolskiej) i Zamkowej (dawniej Grodzkiej). Swoje znaczenie jako trasa przelotowa odzyskała dopiero w XVII wieku, kiedy to zlikwidowano jedną z bram miejskich – bramę Opolską.

Europejska droga handlowa jaką była Via Regia stymulowała rozwój leżących przy niej ośrodków aż do połowy XIX wieku, kiedy tę rolę przejęła kolej. Wtedy też wytyczone zostały nowe trasy i połączenia komunikacyjnie. Kolej niosła cywilizację i szczęśliwie Brzeg został do niej przyłączony już w 1842 roku, co miało duży wpływ na rozwój miasta w drugiej połowie XIX wieku.

Marek Pyzowski

1178 views