Brzeg
Historia

Gdzie znajdował się pierwszy brzeski dworzec kolejowy?


Rewolucja przemysłowa, która w drugiej połowie XVIII wieku rozpoczęła się w Anglii i w ciągu dziewiętnastego stulecia objęła większą część kontynentu europejskiego, na zawsze zmieniła krajobraz wielu miast i wsi. Nieodłącznym elementem zachodzących wtedy zmian była kolej. To dzięki niej stało się możliwe połączenie wielu oddalonych od siebie ośrodków regularną komunikacją, co skutkowało transferem ludzi między nimi. Wraz z tym kolej stała się nośnikiem cywilizacji, nowych idei i postępu. Miasta i wsie, które zostały do niej przyłączone, stawały się pierwszoplanowymi ośrodkami pobudzającymi rozwój gospodarczy regionu. 

Brzeg leży przy najstarszej linii kolejowej na obecnych ziemiach polskich. Plany jej budowy zostały wysunięte przez wrocławskich kupców na początku lat czterdziestych XIX wieku. Linia kolejowa miała połączyć Wrocław z Mysłowicami, które leżały na styku trzech państw zaborczych. Skomunikowałoby to ważny region rolniczy po zachodniej stronie Odry z górnośląskim przemysłem i dalej z ziemiami zaboru rosyjskiego i austriackiego. 

W 1841 roku zawiązana została Spółka Akcyjna Kolei Górnośląskiej, która natychmiast przystąpiła do budowy pierwszych odcinków linii. Prace przy brzeskim odcinku rozpoczęły się wiosną 1841 roku i polegały na wyrównywaniu terenu oraz tworzeniu nasypów. W maju 1842 roku uroczyście otwarto odcinek między Oławą a Wrocławiem, a 3 sierpnia tegoż roku oddano do ruchu fragment trasy łączący Brzeg z Oławą. Rok później 29 maja 1843 roku ukończono odcinek pomiędzy Brzegiem a Opolem. W roku 1845 całość prac została zakończona i pociągi mogły kursować na kompletnej trasie z Wrocławia przez Oławę, Brzeg, Opole, Kędzierzyn, Gliwice, Katowice do Mysłowic. W tamtych czasach podróż z Brzegu do Wrocławia trwała około 80 minut. Było to ogromne udogodnienie, ponieważ wcześniej dystans ten przez zaprzęg konny pokonywany był w ciągu jednego dnia. 

Plan Brzegu z 1860 roku, na którym zaznaczona jest lokalizacja pierwszego brzeskiego dworca kolejowego.

Wraz z budową linii kolejowej łączącej Brzeg z Oławą i Wrocławiem wzniesiony został budynek dworca. Nie znajdował się on jednak w miejscu, gdzie współcześnie stoi reprezentacyjny gmach dworca kolejowego. Pierwszy brzeski dworzec został wybudowany na obrzeżach miasta przy drodze prowadzącej w kierunku Skarbimierza. Współcześnie są to okolice skrzyżowania ulicy Armii Krajowej z Towarową. Z tego powodu aż do lat trzydziestych ubiegłego wieku dzisiejsza ulica Armii Krajowej nosiła nazwę Dworcowej. 

Do dziś nie zachowało się wiele źródeł ikonograficznych przedstawiających gmach pierwszego brzeskiego dworca. Na pewno nie był on tak imponującym obiektem, jak dworzec współczesny. Prawdopodobnie jego bryła dzieliła się na trzy części, z których środkowa była wyższa o jedną kondygnację. Nie posiadał peronów, a formą architektoniczną mógł przypominać dworzec oławski. 

Kolej żelazna szybko się rozwijała i stale rozbudowywała. Z czasem brzeski dworzec okazał się za mały i miał coraz większe trudności w obsłudze ruchu pasażerskiego. Problem ten narastał wraz z upływem czasu i pod koniec lat sześćdziesiątych XIX stulecia zdecydowano się na budowę nowego dworca w innej lokalizacji. Drugi dworzec kolejowy powstał w pobliżu końcowego biegu ulicy Piastowskiej. Istnieje do dziś i jest to monumentalny gmach reprezentujący styl neoklasycystyczny. Pierwszy brzeski dworzec został rozebrany i dziś nie istnieje. 

Marek Pyzowski 

Reklama
986 views