Brzeg
Historia
Kultura

Ile pocztówek zmieści się na jednej pocztówce?


Wraz z coraz większą popularnością kart pocztowych na początku XX wieku zaczęto tworzyć nowe typy widokówek. Reforma z 1905 roku ustanowiła, że pierwsza strona (awers) w całości została przeznaczona na motyw dekoracyjny a strona druga (rewers) na korespondencję i adres. Z tego powodu twórcy pocztówek mogli puścić wodzę fantazji i kreować nowe wzorce. Jednym z nich zajmę się dziś. To wieloobrazkowa widokówka z początku XX wieku. Została stworzona aż z trzynastu widokówek, które w tym przypadku przybrały postać miniaturek. Co na niej widać?

            Centralne miejsce zostało przeznaczone na panoramę Brzegu zza Odry. Jest to największa miniatura, na której uwieczniono dawny most Odrzański, fragment zabudowy starego miasta, park Nadodrzański, kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, północne skrzydło zamku. Odbiorca w ten sposób może zapoznać się z ogólną sylwetką miasta, którego nazwę umieszczono pod widokiem.

            Wspomniana panorama otoczona jest dwunastoma  małymi pocztówkami. Według ruchu wskazówek zegara od lewego górnego rogu przedstawiają:  ratusz, katolicki kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, zamek piastowski z kaplicą św. Jadwigi, ratusz, dworzec kolejowy, ewangelicki (ówcześnie) kościół św. Mikołaja, fontannę „chłopca z łabędziem”, miejską restaurację w parku (dziś nadleśnictwo), fragment dzisiejszego parku centralnego, fontannę „chłopca z łabędziem”, pocztę główną, most Odrzański.

            Warto zwrócić uwagę jak dużo treści ma w sobie ta jedna pocztówka. Pokazuje Brzeg na początku XX wieku w taki sposób, w jaki chciał go przedstawić wydawca widokówki. Był w tym pewien zamysł. Obok miejsc zabytkowych ukazane zostały nowe inwestycje. Nowe na tamte czasy, bo przecież ponad sto lat temu niektóre obiekty, które dziś już są zabytkowe, nie były wtedy takie stare.

Przykładem niech tu będzie dworzec kolejowy umieszczony między renesansowym ratuszem i gotyckim kościołem św. Mikołaja. On w tamtym czasie miał dopiero czterdzieści lat! Albo most nad Odrą i poczta główna. Most miał około piętnastu/dwudziestu a poczta ponad dwadzieścia/dwadzieścia pięć lat. Naprawdę świeżymi inwestycjami uwiecznionymi na pocztówce była restauracja w dzisiejszym parku Wolności i fontanna „chłopca z łabędziem”. Obydwa obiekty miały zaledwie kilka lat.

Pocztówka miała trafić do odbiorcy. O czym mogła go poinformować? Zapewne jeśli ktoś wysłał ją tylko w celu korespondencyjnym a odbiorca przeczytał i schował w szufladzie, to nic się z niej nie dowiedział. Przypuśćmy jednak, że kartkę z pozdrowieniami wysłała osoba spędzająca weekend w Brzegu. Potencjalny odbiorca zaintrygowany miniaturkami i wielością poruszonych na nich tematów mógł zacząć zastanawiać się, czy sam nie wybrałby się do tego miasta. Planując wycieczkę w jego głowie rodziły się pytania. Pamiętajmy jednak, że były to czasy bez Internetu i na te podstawowe kwestie z pomocą przyszła mu właśnie kartka pocztowa:

– „Jak tam dojechać?”

Na widokówce uwieczniono dworzec. W takim razie jest tam połączenie kolejowe, więc można pociągiem.

– „Czy jest tam co zwiedzić?”

No jasne! Na kartce widać stary zamek, ratusz, świątynie.

– „Czy można spędzić tam kilka dni na odpoczynku?”

Oczywiście! Są parki, fontanna, promenada, restauracja miejska.

Potencjalny odbiorca kartki więcej informacji musiał zdobyć już we własnym zakresie, ale czy taka widokówka mogła go zachęcić do przyjazdu? Wydaje mi się, że jak najbardziej. W końcu skupia na sobie uwagę, jest kolorowa i wielotematyczna.

            Na tym przykładzie widać, że pocztówki były dobrym materiałem wykorzystywanym do  promocji miast. Tania, wielobarwna kartka ściągała ludzi, którzy w danej miejscowości wydawali swoje pieniądze, to stymulowało rozwój. Mogły również pomóc władzom miejskim w rozpropagowaniu ich dokonań na polu nowych inwestycji.

            Odpowiadając na pytanie z tytułu – na jednej kartce pocztowej udawało się zmieścić kilkanaście mniejszych pocztówek w formie miniatur. W tym przypadku jest ich trzynaście, ale znaleźć można wieloobrazkowe widokówki nawet z piętnastoma mniejszymi obrazkami! Nic tylko szukać!

Marek Pyzowski

613 views