Aktualności

Kos to, czy szpak?


Sądziłem, że nie sposób je pomylić, a jednak. Zarówno kos, jak i szpak to średniej wielkości ptaki dość licznie zamieszkujące nasze parki, lasy i ogrody. Powinny więc być doskonale znane. Okazuje się jednak, że wielu z nas ma z tym problem. Po czym najłatwiej je rozpoznać?

Wygląd 

Samiec kosa jest jednolicie czarny, a jego dziób i obrączka oczna są żółte. Czasem można spotkać ptaki z pstrokatym upierzeniem – częściowe albinosy. Samica kosa jest barwy brunatnobrązowej z jaśniejszym gardłem i słabo plamkowaną piersią.

Dorosłe szpaki są również czarne, jednak ich ciało jest gęsto pokryte białymi plamkami, tzw. perełkami – są to białe zakończenia ich piór okrywowych. Plamki są szczególnie widoczne jesienią i zimą. Do wiosny końcówki te ścierają się i plamki stają się słabo widoczne, zwłaszcza na głowie i piersi. Ptak nabiera wtedy niemal jednolicie czarnego upierzenia z niebiesko-fioletowym połyskiem, a jego dziób staje się żółty z niebieską nasadą u samca i różową u samicy. Młode szpaki są ciemnoszarobrązowe i tu łatwo ją pomylić z samicą kosa, przynajmniej do momentu, kiedy młode szpaki zaczną się pierzyć.

Wielkość obu ptaków jest podobna (szpak od 19 do 22 cm, kos od 23 do 29 cm), przy czym kos ma dłuższy ogon, przez co jego sylwetka wydaje się bardziej smukła. Ogon szpaka jest znacznie krótszy, a jego sylwetka bardziej zwarta. Podczas śpiewu szpak stroszy pióra, co nadaje jego sylwetce bardzo ciekawy wygląd. Kos tego nie robi.

Sposób poruszania 

Na ziemi kos porusza się krótkimi skokami lub wykonuje szybki bieg, po którym zastyga w bezruchu. Szpak kroczy, poruszając przy tym w przód i w tył głową.

Poza okresem lęgowym szpaki gromadzą się w liczne stada. Mają też umiejętność lotu synchronicznego. Jeżeli zaobserwujemy duże stado lecących ptaków, które na dodatek potrafią jednocześnie zmieniać kierunki, to z całą pewnością nie są to kosy, lecz szpaki.

Głos

Tu głos zdecydowanie należy do kosa, jest to jeden z najpiękniej śpiewających ptaków w naszym kraju. Najbardziej trafny i malowniczy opis jego śpiewu można znaleźć na kanale „Echa leśne”, pozwolę więc sobie zacytować go: Śpiew kosa składa się z miękkich melodyjnych gwizdów, wyraźnie podzielonych na zwrotki. Wydawany jest powoli, wręcz uroczyście, z regularnymi, kilkusekundowymi odstępami pomiędzy poszczególnymi zwrotkami. W odróżnieniu od drozda śpiewaka kos nie powtarza po kilka razy fraz tworzących pojedynczą zwrotkę, lecz wygwizduje za każdym razem coraz to nowe melodie

Szpak może nie jest śpiewakiem tak znamienitym, jak kos. Powtarzając znów za echami leśnymi: Śpiew szpaka składa się głównie z wysokich modulowanych gwizdów, na przemian z ochrypłymi trzaskami i kląskaniami. Szpak posiada jednak „asa w rękawie” – potrafi naśladować różne dźwięki, w tym śpiew innych ptaków.

Gniazdo 

Szpak zakłada swoje gniazdo w dziuplach, budkach lęgowych, a czasem w otworach i szczelinach w budynkach. Zbudowane jest ono z luźno ułożonych (nieprzeplecionych ze sobą) kawałków słomy, siana, suchych liści...

Kos dziuplakiem nie jest, nie jest nawet pół-dziuplakiem. Buduje mocne gniazdo z gałązek, korzonków, źdźbeł traw i mchu, niekiedy – zgodnie z duchem naszych czasów – z dodatkiem kawałków folii i papieru. Zwykle gniazdo kosa ulokowane jest nisko na drzewie lub na krzewie (przeważnie 1,2 do 2,5 m), choć zdarza się na balkonie lub na gzymsie. Jak to się więc dzieje, że w sprzedaży mamy oferty budek lęgowych dla kosów? Odpowiedź jest banalna: klient płaci, dostać musi.

Źródła: 
- Detlef Singer „Atlas ptaków Europy”
- Jerzy Gotzman i Bolesław Jabłoński “Gniazda naszych ptaków”
- https://www.youtube.com/watch?v=BHpdi20QJc
- https://www.youtube.com/watch?v=4axfqloLdn4
- https://www.youtube.com/watch?v=VE8wQDiOsyI