Aktualności
Brzeg
Historia

Los trzech osad po powstaniu Brzegu


Na obszarze dzisiejszego Brzegu istniały dawniej trzy osady: Wysoki Brzeg, Małkowice i Rataje. Ośrodki te funkcjonowały długo przed założeniem miasta. Bardzo prawdopodobne, że istniały już w XII wieku. W 1248 roku książę wrocławski Henryk III Biały lokował miasto Brzeg. Nowy organizm diametralnie zmienił sytuację na obszarze zajętym przez te osady. Jaki czekał je los?

W granice założonego w połowie XIII wieku Brzegu weszła osada Wysoki Brzeg i Małkowice. W nowym ośrodku nie znalazły się natomiast Rataje, kościół Najświętszej Marii Panny i szpital św. Ducha. Lokacja miasta wprowadzała nową organizację prawną (niezależne prawo miejskie), rozwiązania ustrojowe (samorząd miejski), społeczne (nowy stan społeczny – mieszczaństwo), a następnie urbanistyczne (stworzenie regularnej siatki ulic). Wszystko to wiązało się z dużymi zmianami dla istniejących dotychczas na tym terenie ośrodków. 

Wysoki Brzeg jako osada targowa o charakterze miejskim był najbardziej rozwiniętym ośrodkiem. Jego mieszkańcy trudnili się rzemiosłem, handlem i rolnictwem. Po lokacji miasta część mieszkańców Wysokiego Brzegu, głównie ci, którzy uprawiali ziemię, musiała zostać przesiedlona na inny teren. Dogodne miejsce zostało wybrane na południowy-wschód od Brzegu w okolicy dzisiejszej ulicy Piastowskiej, Łokietka i Trzech Kotwic. Założona tam wieś była określana w trzynastowiecznych dokumentach jako Antiqua Brega (Stary Brzeg). W XIV wieku jej nazwa uległa zmianie na Villa Bregensis (Wieś Brzeska). Ośrodek ten należał do miasta i był ściśle z nim związany. Brzeg był rynkiem zbytu dla produktów rolnych i w razie zagrożenia miejscem schronienia dla mieszkańców wsi.

Małkowice były osadą rybacką znajdującą się najprawdopodobniej w pobliżu brzegu Odry i należącą do szpitala św. Ducha we Wrocławiu. Zlokalizowane były więc prawdopodobnie w północnej części nowo powstałego miasta. Mieszkańcy tego ośrodka trudnili się handlem rzecznym, żeglugą i rybołówstwem. Z powodu lokacji Brzegu książę Henryk III w 1251 roku w zamian za Małkowice przekazał wrocławskiemu szpitalowi św. Ducha wieś Zębice pod Oławą. Rybaków z Małkowic po lokacji przeniesiono w nowe miejsce na północny-wschód od miasta. Nowa lokalizacja dała podstawę pod przedmieście, które w późniejszych stuleciach zostało nazwane Rybakami. Jego mieszkańcy aż do XVI wieku byli zobowiązani do pełnienia stróży na książęcym dworze.

Ośrodkiem, który nie został włączony w granice Brzegu były Rataje znajdujące się na zachód od dworu władcy, przy drodze prowadzącej w kierunku Wrocławia. Wieś ta po lokacji należała do miasta.

Powstanie Brzegu niosło za sobą duże zmiany na obszarze zajętym przez nowy ośrodek oraz w jego okolicy. Przekształceniu uległ istniejący układ osad, ich zabudowa oraz stosunki społeczne. Na bazie tych zmian powstało miasto, które w przyszłości wzbogacone wyjątkową architekturą i historią okazało się jednym z ważniejszych na Śląsku.

Reklama
195 views