Aktualności
Kultura

Mieczysław Smaś – mistrz rzeźby. Wspomnienie grodkowianina


Mieczysław Smaś to jeden z kilku znanych grodkowskich rzeźbiarzy. Urodził się w 1927 roku w Borysławiu, na terenie dawnego województwa lwowskiego. Po wojnie, jako jeden z wielu repatriantów, przybył na Opolszczyznę. W latach 1948-1950 odbywał służbę wojskową, a po jej zakończeniu zamieszkał w Grodkowie, gdzie przez wiele lat pracował jako kierowca karetki.

Jego pierwszym krokiem do rzeźbienia w drewnie było wykonanie pionków do gry w szachy w V klasie szkoły podstawowej. W czasie okupacji wykonał dużą „betlejemkę” kukiełkową, z którą, razem z kolegami, odwiedzał okolicznych mieszkańców po kolędzie w okresie bożonarodzeniowym. Chętnie przyjmowani przez ludzi kolędnicy byli nagradzani za swój wysiłek, dostawali jedzenie, ziarna, a czasami także pieniądze. Tak zdobyte dary pozwalały przetrwać całej rodzinie kolejny trudny miesiąc życia.

Pierwsze poważniejsze prace Mieczysława Smasia były bardzo prymitywne. Nie zniechęciło to jednak młodego artysty do rzeźbienia w drewnie. Cierpliwość i konsekwencja pozwoliły mu na zostanie w 1973 roku członkiem Związku Twórców Ludowych. Od tego czasu bardzo często brał udział w wystawach i plenerach rzeźbiarskich. Swoje prace prezentował również poza granicami kraju.

Tematem przewodnim w twórczości Smasia były sceny rustykalne, poświęcone życiu na wsi przełomu XIX i XX wieku. Wśród jego rzeźb można odnaleźć różne elementy, przedmioty i postacie współtworzące wiejską rzeczywistość. Są w wśród nich rzeźby przedstawiające rolników przy wykonywaniu różnego rodzaju prac (orka, siew, zbiór plonów), a także podczas świętowania (np. z koroną żniwną), zagrodę wiejską z domem, zabudowaniami i mieszkańcami oraz zwierzęta żyjące na wsi. Innym ulubionym tematem rzeźbiarza są tzw. świątki, czyli szopki betlejemskie i figurki świętych (Jezus frasobliwy, Chrystus ukrzyżowany, św. Krzysztof). Największa praca rzeźbiarza miała ponad 2 metry wysokości, została wykonana podczas pleneru w Obrzycku.

Mieczysław Smaś był wielokrotnie nagradzany i uczestniczył w wielu wystawach. 5 grudnia 2004 roku otrzymał Nagrodę Marszałka Województwa Opolskiego „Dla Animatorów i Twórców Kultury”. Jego prace znajdują się w zbiorach Muzeum Wsi Opolskiej i Muzeum Śląska Opolskiego. Rzeźba pt. „Kalectwo” (powstała w 1973 r.) dała początek statuetce „Emila”, która jest wręczana od 2007 r. w ramach Plebiscytu „Spróbujmy razem pokonać bariery”, ogłaszanego przez miesięcznik „Bariery w świecie niepełnosprawnych”. 

Mieczysław Smaś zmarł w 2019 roku w wieku 92 lat.

Opracowano na podstawie materiałów MiGBP w Grodkowie