Historia

Nowa publikacja dotycząca dziejów brzeskiej fary.


Kościół św. Mikołaja w Brzegu to jedna z najpiękniejszych gotyckich świątyń na Śląsku. Bazylika jest nierozerwalnie związana z dziejami nadodrzańskiego grodu a jej historia sięga samych jego początków. Jest to monumentalny obiekt posiadający wysoką na blisko 30 metrów nawę główną, jedną z najwyższych na Śląsku. To właśnie w tej świątyni skupiało i do dziś skupia się życie religijne wielu pokoleń brzeżan. 

Główna fara miejska od ponad 600. lat jest skarbnicą dziejów Brzegu. Początkowo była świątynią katolicką, następnie protestancką a od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku ponownie władają nią katolicy. Dzięki gromadzonemu w niej przez setki lat wyposażeniu bez trudu można prześledzić losy pojedynczych mieszkańców, grup społecznych oraz całego miasta. Niestety z powodu zawieruchy II wojny światowej większość z bezcennych ruchomości bezpowrotnie została zniszczona, zaginęła lub znajduje się na wystawach wielu polskich muzeów. 

Romuald Nowak w swojej nowej publikacji pt. „Brzeżanie i sacrum. Wystój kościoła św. Mikołaja w Brzegu od XV do XXI wieku” próbuje odtworzyć wygląd wnętrza świątyni przed jego zagładą w 1945 roku. Autor wykorzystując archiwalne fotografie, zachowane dzieła sztuki lub ich fragmenty, stara się skrupulatnie przedstawić poszczególne elementy wystroju, które składały się na nieprzeciętną i różnorodną całość wnętrza. W publikacji oprócz najbardziej rozpoznawalnych obiektów, takich jak organy, ambona, empora książęca, ukazane zostały również te mniej znane i niekiedy pomijane: kielichy mszalne, poszczególne żyrandole, latarnie i lichtarze. 

Reklama

Autor skupił się również na tych elementach wnętrza, które do dziś ocalały. Są to w większości niedrewniane epitafia. Rezultatem ich szczegółowych opisów jest „ożywienie” kamiennych rzeźb, popiersi i inskrypcji, które dotychczas nieme, zaczynają mówić. Odbiorca publikacji może dowiedzieć się jakie przesłanie kieruje mu szesnastowieczny rajca miejski, humanistyczny wykładowca brzeskiego Gymnasium Illustrae, czy siedemnastowieczny lekarz księcia brzesko-legnickiego Jana Chrystiana. 

Zapoznając się z informacjami o ocalałych epitafiach warto zwrócić uwagę, że część z nich jest zasłoniętych przez współczesne ołtarze, a przez to są całkowicie niedostępne dla zwiedzających. Z uwagi na ich wartość artystyczną warto byłoby je przenieść w bardziej eksponowane miejsce w świątyni, którego przecież nie brakuje na pustych ścianach naw bocznych. 

Romuald Nowak w swojej publikacji opisał także powojenne wyposażenie wnętrza kościoła, które znacznie zmieniło się od czasów odbudowy z lat sześćdziesiątych ubiegłego stulecia. Umieścił tam informacje o fundatorach i twórcach współczesnego wystroju oraz o problemach z jakimi dziś boryka się bazylika. 

Publikacja Romualda Nowaka „Brzeżanie i sacrum. Wystój kościoła św. Mikołaja w Brzegu od XV do XXI wieku” to fascynująca podróż w czasie do świątyni, która wielu brzeżanom jest bardzo dobrze znana, jednak niewielu zdaje sobie sprawę jak jej wnętrze zmieniło się w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat. Na 232 stronach umieszczono blisko 200 ilustracji, które nie tylko wzbogaciły narracyjny opis autora, ale były konieczne dla wizualizacji opisywanych elementów wystroju. Książkę można kupić w cenie 75 zł w księgarni „Sowa”, kiosku Muzeum Piastów Śląskich, kiosku parafialnym lub zakrystii kościoła św. Mikołaja. 

Polecam serdecznie

Marek Pyzowski 

Reklama
408 views