Brzeg
Historia

Z historii dawnego brzeskiego kąpieliska.


Mieszkańcy ośrodków leżących w pobliżu cieków wodnych chętnie wykorzystywali dobrodziejstwa, jakie zapewniła im natura. Rzeki chroniły ich miasta przed nieprzyjaciółmi i nawadniały fosy, zaopatrywały w wodę, a w ich pobliżu wznoszono młyny. Były też eksploatowane w celach komunikacyjnych i handlowych, co stymulowało rozwój znajdujących się przy nich ośrodków. Rozwinięta sieć wodna zachęcała również do budowy stawów hodowlanych i tworzyła nowe, dochodowe gałęzie gospodarki. 

Wraz z biegiem stuleci coraz częściej cieki wodne oprócz swych praktycznych zastosowań zaczęły być wykorzystywane do celów estetycznych i rekreacyjnych. Wskutek rozbiórki fortyfikacji miejskich nad rzeką zaczęły powstawać bulwary, a dawna fosa stała się urokliwym, parkowym strumykiem. W drugiej połowie XIX wieku na Śląsku rozpowszechniła się moda na spędzanie czasu wolnego nad wodą i popularne stały się kąpieliska na świeżym powietrzu. Wtedy też zauważono, jak duże walory rekreacyjne niosły za sobą istniejące zbiorniki wodne. 

W Brzegu początkowo w celach wypoczynku wykorzystywano naturalne cieki wodne, takiej jak Odra. To na jej obszernej prawobrzeżnej plaży tysiące mieszkańców miasta zażywało relaksu. Na przełomie XIX i XX wieku przy brzegach Odry, w pobliżu Bramy Odrzańskiej i Kępy Młyńskiej, zaczęły powstawać kąpieliska rzeczne. Jednak ogromny wzrost zainteresowania spędzaniem wolnego czasu nad wodą skutkował tym, że nadodrzańskie kąpieliska przestawały zaspokajać potrzeby mieszkańców. 

Szeroka plaża prawego brzegu Odry od najdawniejszych czasów aż do lat sześćdziesiątych służyła mieszkańcom Brzegu jako naturalny teren rekreacyjny. Fotografia z lat dwudziestych ubiegłego wieku. 

Mieszkańcy Brzegu coraz częściej jako cel swojego letniego wypoczynku wybierali duże stawy znajdujące się na obrzeżach miasta. Z tego powodu Georg Pzillas – brzeski fabrykant i właściciel cegielni, udostępnił mieszkańcom należący do niego staw po wyrobisku gliny znajdujący się przy szosie Hermanowickiej (dziś ulica Włościańska). Zbiornik wykorzystywany był też do zawodów pływackich i wyścigów kajakowych. Nie posiadał jednak zaplecza infrastrukturalnego odpowiadającemu kąpielisku.

Od początku lat trzydziestych największą popularnością cieszyły się trzy stawy zlokalizowane na południowym krańcu miasta. Były one pozostałością po żwirowniach Fabryki Wyrobów z Cementu Brzesko-Żłobiźniańskich Zakładów Żwirowych. Mieszkańców do wypoczynku nad ich brzegami zachęcała bardzo czysta woda, która była filtrowana dzięki systemowi naturalnych kanałów znajdujących się między zbiornikami. Największy staw o powierzchni blisko 3 hektarów i pojemności 40 tys. metrów sześciennych był najbardziej atrakcyjny, dlatego szybko został wzbogacony o prowizoryczne pomosty i trampoliny.

Widząc, jak wielkim zainteresowaniem cieszy się staw po dawnej żwirowni, miasto w 1936 roku zdecydowało się go odkupić wraz z terenem wokół niego. W 1937 roku rozpoczęły się prace mające na celu adaptację zbiornika na miejskie kąpielisko. Spuszczono wtedy wodę, oczyszczono i odmulono dno, zniwelowano teren w taki sposób, aby zejście do wody było łagodne. Utworzono również tarasy, na których umieszczono restaurację a nieco dalej obszerny drewniany pawilon z wieżą zegarową, szatniami i pomieszczeniami do przechowywania sprzętu wodnego. Profesjonalna firma z Wrocławia wybetonowała i przygotowała nieckę basenu stumetrowego z sześcioma słupkami startowymi, trampoliną umożliwiającą skoki z 1 i 3 metrów, część do gry w piłkę wodną i obszar do nauki pływania dla dzieci z tzw. brodzikiem. Dodatkowo przy nabrzeżu zbiornika umieszczono wysoką na 7 metrów zjeżdżalnię, od strony zachodniej posadzono drzewa i pozostawiono teren pod łąkę, a we wschodniej części kompleksu stworzono długą na blisko 500 metrów sztuczną plażę. 

Uroczyste otwarcie kąpieliska odbyło się na wiosnę 1938 roku. Od samego początku kompleks był bardzo popularny i atrakcyjny dla mieszkańców Brzegu i okolic. Tak pisano o nim w przedwojennych materiałach promocyjnych:  „Położone w otoczeniu wspaniałego krajobrazu duże kąpielisko z plażą o powierzchni tafli wodnej sięgającej 75 000 metrów kwadratowych, umożliwiające zawody wodniackie, cieszy się rosnącą masową frekwencją i jest ulubionym miejscem wypoczynku dla miasta i regionu”. Z uwagi, że kompleks był oddalony od centrum, zdecydowano się wybudować przy nim parking dla samochodów i kilkaset stanowisk postojowych dla rowerów. W celu lepszego skomunikowania kąpieliska z miastem przedłużono też dzisiejszą ulicę Słowackiego do Starobrzeskiej. 

Fragment brzeskiego kąpieliska z budynkiem restauracji i drewnianym pawilonem mieszczącym szatnie, przebieralnie i pomieszczenia do przechowywania sprzętu wodnego. Nad pawilonem zauważyć można wieżę zegarową z cebulastą kopułą. Pocztówka z drugiej połowy lat trzydziestych ubiegłego wieku ze zbiorów Marka Pyzowskiego.

Po II wojnie światowej oficjalne otwarcie kąpieliska nastąpiło w 1956 roku i podobnie jak przed wojną cieszyło się ono dużą popularnością wśród brzeżan. Niestety wskutek budowy obwodnicy Brzegu i złych decyzji z lat 70. ubiegłego wieku, kiedy to uszkodzono system naturalnego dopływu świeżej wody do zbiornika i zasypano naturalne połączenia pomiędzy stawami, kąpielisko zaczęło zarastać, a dno zamulać się. Z czasem przestało być atrakcyjnym miejscem wypoczynku i opustoszało. 

W ciągu ostatnich lat wykonano prace rewitalizacyjne na terenie dawnego kąpieliska. Skutkowały one rozebraniem elementów betonowych, renaturalizacja linii brzegowej, powstaniem ścieżek spacerowych, ławek oraz wybudowaniem drewnianych pomostów widokowych. Działania te nie przywróciły jednak zbiornikowi pierwotnej funkcji. Ich wynikiem była ochrona stawu w celu zachowania różnorodności biologicznej. Tym samym do dziś nie udało się reaktywować otwartego kąpieliska w Brzegu.

Marek Pyzowski 

Reklama
1131 views