Trendy w edukacji – jakie zmiany czekają polskie szkoły

Nadchodzący rok szkolny 2024/2025 będzie obfitował w wiele zmian w polskim systemie edukacji w Polsce. Niektóre z nich będą dotyczyły bezpośrednio uczniów, a inne nauczycieli. Zapowiadane zmiany w systemie edukacji budzą mieszane reakcje – część z nich jest przyjmowana z entuzjazmem, a część budzi kontrowersje. Nauczyciele oraz rodzice z niecierpliwością oczekują na większość planowanych reform, licząc na to, że faktycznie odciążą one uczniów i poprawią warunki pracy pedagogów.

Wśród nowych metod nauczania, które mają zostać wprowadzone, znajdują się m.in. wyliczanie średniej tylko z pięciu przedmiotów oraz wprowadzenie zaliczenia wychowania fizycznego na podstawie aktywności, a nie ocen. Pojawiły się również propozycje eliminacji ocen z przedmiotów takich jak muzyka, plastyka, technika i wychowanie fizyczne, argumentując, że nie powinno się oceniać talentu dziecka w tych obszarach. Jednocześnie w ślad za zmianami zaproponowanymi przez nowy rząd, pojawiły się też propozycje likwidacji przedmiotu „historia i teraźniejszość” oraz ograniczenia ilości lekcji religii w szkołach.

Oprócz zmian bezpośrednio dotyczących uczniów, planowane są również zmiany w kadrze pedagogicznej. Zapowiadano podwyżki dla nauczycieli na poziomie 30% dla nauczycieli ogólnych oraz 33% dla nauczycieli początkujących. Niestety, ustawa okołobudżetowa zawierająca te propozycje została zawetowana przez prezydenta. Ponadto, od 1 stycznia 2024 roku ministrowie MEN oraz szkolnictwa wyższego zostaną wydzieleni od obecnego Ministerstwa Edukacji i Nauki.

Nadchodzące zmiany w polskiej edukacji są szeroko dyskutowane, a ich skutki będą odczuwalne przez uczniów, nauczycieli oraz całe społeczeństwo. Czas pokaże, czy nowoczesne technologie w edukacji, takie jak e-learning i nauka zdalna na różnych platformach edukacyjnych, faktycznie przyczyną się do poprawy jakości przyszłości edukacji w Polsce.

Obowiązek szkolny dla ukraińskich dzieci

Od września 2024 roku obowiązkiem szkolnym zostaną objęte również dzieci z Ukrainy przebywające w Polsce. Ten krok ma na celu zapewnienie ukraińskim dzieciom dostępu do systemu edukacji i wsparcie w integracji społecznej. Wyjątkiem będą uczniowie najwyższych klas, którzy przystępują do egzaminu dojrzałości w ukraińskim systemie nauczania.

Obowiązek szkolny dla dzieci z Ukrainy będzie powiązany z otrzymywaniem świadczenia 800 plus, a jego realizacja będzie weryfikowana. Oznacza to, że rodzice, którzy nie zapiszą swoich dzieci do polskich szkół, mogą utracić to świadczenie.

Niestety, nie wszystkie szkoły w Polsce są dobrze przygotowane na napływ ukraińskich uczniów. Tylko 71 z 2477 samorządów lokalnych planuje zatrudnić asystentów międzykulturowych, by wspierać adaptację dzieci ukraińskich. Ponad 1300 samorządów nie jest w stanie zapewnić jakiejkolwiek dodatkowej pomocy.

Szacuje się, że w polskich szkołach może się znaleźć nawet 60-80 tysięcy nowych uczniów z Ukrainy. To może przekładać się na wzrost liczebności klas, a w konsekwencji na zmniejszenie indywidualnej opieki nad każdym uczniem. Wyzwaniem będzie również zapewnienie odpowiedniej liczby nauczycieli i zasobów edukacyjnych.

Obowiązek szkolny dla ukraińskich dzieci to ważny krok w kierunku integracji, jednak wymaga on kompleksowego wsparcia ze strony państwa i samorządów. Tylko wtedy ukraińskie dzieci będą mogły w pełni wykorzystać swój potencjał i bez problemów dołączyć do polskiego systemu edukacji.

Standardy ochrony małoletnich w szkołach

Szkoły oraz inne placówki, w których pracownicy mają kontakt z dziećmi i młodzieżą, muszą do 15 sierpnia 2024 roku opracować i wdrożyć standardy ochrony osób małoletnich. Te procedury mają być stosowane m.in. w przypadku zgłoszenia nadużyć wobec uczniów. Większej kontroli poddani zostaną także pracownicy, nie tylko ci z sektora pedagogicznego.

Standardy ochrony małoletnich wynikają z nowelizacji Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego i obowiązują nie tylko w szkołach, ale we wszystkich tego typu placówkach. Celem nowych przepisów jest uregulowanie relacji dorosłych z dziećmi, aby zapobiec tragediom podobnym do „sprawy Kamilka”.

Nowe regulacje wzbudzają wiele emocji i wątpliwości wśród nauczycieli. Osoby z 30-letnim stażem pracy wyrażają obawy, czując się „jak przestępcy” przy czytaniu ustawy. Niepewność dotyczy także kwestii kontaktu z uczniami poza szkołą oraz tego, czy mogą oni przytulać swoich podopiecznych.

Minister edukacji zapowiedziała kontrole w szkołach przez kuratorów od października, aby sprawdzić zgodność z nowymi przepisami. Wynika to z licznych problemów zgłaszanych w związku z wdrażaniem standardów ochrony małoletnich.

trendy w edukacji Polska

Polska edukacja stoi w obliczu wielu kluczowych zmian, które mają na celu dostosowanie systemu nauczania do wyzwań współczesnego świata. Jednym z głównych trendów jest rosnąca digitalizacja szkół i większe wykorzystanie nowoczesnych technologii w procesie edukacji. Coraz popularniejsze staje się również nauczanie zdalne z wykorzystaniem platform edukacyjnych.

Według badań, najchętniej rozwijanymi kompetencjami w Polsce są między innymi obsługa klienta, zarządzanie stresem oraz rozwiązywanie konfliktów. Na kolejnych miejscach znalazły się takie umiejętności, jak współpraca w zespole, zarządzanie czasem i organizacja pracy, a także zarządzanie projektami. Jednocześnie raport WEF Future of Jobs 2020 wskazuje, że tempo zmian jest szybsze niż wysiłki na rzecz wsparcia osób w ich rozwoju.

Wśród kluczowych trendów w dziedzinie edukacji na 2023 rok w Polsce można wymienić m.in. digital learning, microlearning, data-driven learning, extended reality (XR), upskilling, reskilling i right-skilling. Coraz większą rolę odgrywać będą również formy rozwojowe, takie jak szkolenia digital learning, produkcje filmowe, platformy szkoleniowe, video speaker, video coach, pigułka wiedzy, podcasty oraz technologie VR.

Istotną zmianą w edukacji jest również rozwój autonomii ucznia, który obejmuje m.in. samodzielne wyznaczanie celów edukacyjnych, wybór strategii, technik nauki oraz samodzielną ocenę pracy. Nauczyciele w tym modelu pełnią rolę przewodnika, wspierającego uczniów w odkrywaniu ich talentów. Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w edukacji jest obecnie obowiązkowe na wszystkich etapach nauczania, pozwalając na lepsze zaangażowanie uczniów, indywidualizację nauczania oraz poszerzenie możliwości pracy z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych.

Zmiany w podstawie programowej i kanonie lektur

Polska edukacja szykuje się na poważne zmiany w najbliższych latach. Jedną z kluczowych modyfikacji jest reforma podstawy programowej, która ma na celu odchudzenie i zwiększenie swobody nauczycieli w doborze treści realizowanych na lekcjach. Zamiast konieczności omawiania wszystkich przykładów z danego zagadnienia, pedagodzy zyskają większą autonomię w wyborze materiału.

Istotne zmiany szykują się również w kanonie lektur szkolnych. Na listach pojawią się dzieła współczesnych autorów, takich jak Olga Tokarczuk czy Andrzej Stasiuk. Część dotychczas czytanych w całości pozycji będzie obowiązywać jedynie we fragmentach, jak na przykład „Chłopi” i „Potop”. Celem jest odmłodzenie i odciążenie uczniów, zachęcając ich do poznawania zróżnicowanej twórczości literackiej.

Planowane zmiany w podstawie programowej i kanonie lektur mają na celu dostosowanie polskiej edukacji do aktualnych trendów i potrzeb uczniów. Choć sama reforma wzbudzała emocje wśród nauczycieli i ekspertów, ostateczne rozwiązania mają na celu odświeżenie programu nauczania i zwiększenie atrakcyjności szkoły dla młodego pokolenia.

Ograniczenie prac domowych i nowe przedmioty

Jedną z kontrowersyjnych zmian w polskim systemie edukacji jest ograniczenie obowiązkowych prac domowych dla uczniów. Zamiast poświęcać czas na żmudne odrabianie zadań, młodzież będzie mieć więcej możliwości do rozwijania swoich zainteresowań. Nauczyciele nadal będą mogli zadawać nieobowiązkowe prace, ale nie będą one przedmiotem oceny.

Ponadto, w ramach nadchodzących reform, w szkołach pojawią się nowe przedmioty, takie jak nauka udzielania pierwszej pomocy, edukacja zdrowotna oraz edukacja obywatelska. Te dodatkowe zajęcia mają na celu rozszerzenie kompetencji uczniów oraz przygotowanie ich do aktywnego i odpowiedzialnego uczestnictwa w społeczeństwie.

Jednocześnie, od 1 września 2024 roku, ocena z religii lub etyki nie będzie już uwzględniana na świadectwach szkolnych. Ta zmiana ma na celu zapewnienie większej neutralności i różnorodności w edukacji.